Dziedziczenie nowotworów



www.opalmed.pl - Dziedziczenie nowotworów

Dziedziczenie nowotworów – Choroby genetyczne poza czynnikami zewnętrznymi takimi jak dieta, palenie, spożywanie alkoholu, stres czy smog zależą też od czynników genetycznych. Niestety jeśli w przypadku czynników zewnętrznych mamy nad nimi kontrolę (przynajmniej częściową), to w przypadku czynników genetycznych nie możemy nic zmienić. Czy choroby nowotworowe są dziedziczne i jeśli tak, to czy można coś z tym zrobić?

Ciało ludzkie ma w sobie zakodowane od 10-20 genów, które świadczą o predyspozycji do poważnych schorzeń. Oczywiście nie oznacza to, że taka osoba jest skazana na to, że zachoruje. Świadczy to tylko o zwiększonym prawdopodobieństwie oraz możliwości ujawnienia się choroby przy zwiększeniu czynników zewnętrznych. Oczywiście istnieje możliwość sprawdzenia czy jesteśmy nosicielami tego typu genów w celu zmienienia swojej diety oraz zwyczajów życiowych w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa zachorowania.

Dziedziczenie nowotworów

Wraz z wiekiem prawdopodobieństwo zachorowania wzrasta. Dla przykładu prawdopodobieństwo zachorowania na raka jelita grubego w wieku do 30 roku życia wynosi 0,5%. Powyżej 30 roku do 65 roku życia wynosi już 12%. Natomiast po 65 roku życia wynosi już ok. 23%.  Czynniki zewnętrzne też mogą wpłynąć na prawdopodobieństwo zachorowania. Dla przykładu palenie lub pracowanie w warunkach z dużą ilością oparów chemicznych może prowadzić do raka płuc. Spożywanie dużej ilości czerwonego mięsa wpływa na zwiększenie zachorowań na raka jelita grubego.

Geny wpływające na zachorowania na raka

W przypadku genów mających wpływ na zachorowania na raka możemy rozróżnić ich trzy typy:

  • onkogeny,
  • geny supresorowe,
  • oraz geny odpowiedzialne za naprawę uszkodzeń dna,

Onkogeny to geny odpowiedzialne za niekontrolowane i błędne namnażanie się komórek. Do tej pory wyróżniono ponad 50 genów. Geny te wyłaniają się z tzw. Protoonkogenów – czyli zdrowych komórek z prawidłowym DNA, które przekształcają się nieprawidłowo zakodowane komórki.

Rodzaje onkogenówNowotwory związane z genami
KITGIST (gastrointestinal stromal tumor), mięsak Ewinga
RETzespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej (zespół MEN – multiple endocrine neoplasia) IIA i IIB, rodzinny rak rdzeniasty tarczycy
EGFR (ERB-B1)płaskonabłonkowy rak płuca, glejak wielopostaciowy
ERB-B2 (HER-2/NEU)rak piersi i rak jajnika
K-RASrak jelita grubego
L-MYCrak drobnokomórkowy płuc
ABLprzewlekła białaczka szpikowa (CML)

Geny supresorowe – dziedziczenie nowotworów

Ten typ genów odpowiada za nadzór i kontrolę procesu namnażania się genów. Jeśli w nich pojawia się błąd jest bardzo prawdopodobne że pozostałe komórki będą namnażać się w niekontrolowany sposób. Geny te nie przedstawiają zagrożenia rakowego w swojej istocie. Jednak ich uszkodzenie może mieć wpływ na działanie innych genów ostatecznie prowadząc do choroby. Działanie tych genów odbywa się głównie poprzez dwa mechanizmy. Supresię (hamowanie) proliferacji – czyli rozprzestrzeniania się błędnie zakodowanych komórek – oraz aktywację apoptozy, czyli procesu zaprogramowanej śmierci komórek. Naukowcom udało się zidentyfikować ponad 100 genów supresorowych. Jednak najważniejsze z nich są TP53 i RB. Gen TP53 odpowiada za rozpoczęcie apoptozę komórki w momencie kiedy naprawa okaże się nieskuteczna. Natomiast gen RB odpowiada za powstrzymywanie replikacji niepoprawnych genów.

Rodzaj genów supresorowychZespoły chorobowe oraz nowotwory z nim związane
RBsiatkówczak płodowy (retinoblastoma), mięsak kościotwórczy (osteosarcoma)
TP53zespół Li i Fraumeniego
APCrodzinna polipowatość gruczolakowata jelita grubego, rak jelita grubego
NF-1nerwiakowłókniakowatość typu I i mięsaki (sarcoma)
NF-2nerwiakowłókniakowatość typu II, nerwiaki nerwu VIII (schwannoma) i oponiaki (meningioma)
VHLzespół von Hippla i Lindaua
WT-1guz Wilmsa (nephroblastoma)
TGFBR2zespół niepolipowatego raka jelita grubego (zespół Lyncha II, HNPCC [hereditary non-poliposis colon cancer])
PTCzespół Gorlina

Geny odpowiedzialne za naprawę DNA

Mają one na celu pilnowanie aby całe kodowanie DNA było spójnie i nie ulegało zmianom, które mogą się przekształcić w nowotwór. Naprawa DNA i jej sprawne działanie jest czynnikiem zapobiegającym dziedziczeniu nowotworów. Geny te mają bardzo ważny wpływ na działania pozostałych procesów podziału komórkowego w organizmie. Dbają o to, aby żadna z nowych komórek nie zawierała w sobie niepoprawnego DNA.

Gen odpowiadający za naprawęZespoły i nowotwory związane z genem
BRCA-1rak piersi i rak jajnika
BRCA-2rak piersi, rak jajnika, rak trzustki, rak pęcherza moczowego
geny XPskóra pergaminowata barwnikowa (xeroderma pigmentosum), rak skóry i czerniak skóry
geny naprawcze typu mismatch repair genes (hMSH2, hMLH1, hPMS1, hPMS2)rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością (zespół Lyncha, HNPCC)
ATM (ataxia-teleangiectasia mutated)zespół ataksja-teleangiektazja

Nasze inne artykuły z serii dotyczącej lokalnych diet:





Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *